Phù Cầu Phúc

By | 28/08/2014

Cầu Phúc với ý nghĩa là cầu cho gia cảnh luôn có phúc lớn: Nhiều con cháu, thịnh đạt, trường thọ, gia phong bền vừng. Có thể dùng Phù tượng, Phù tranh khắc hay tranh vẽ, Phù cắt chữ v.v. với các chất liệu khác nhau. Có thể thí dụ mấy loại chính như sau:

1) Phù Dơi

Dơi được coi là chuột phúc nên cầu Phúc người ta thường treo biểu tượng dơi. Có thể là phù tượng, phù chạm khắc hay phù tranh
Phù Dơi có thể cách điệu như ở hình, làm từ vữa trát tường, đặt ngay trên cửa chính vào ngôi nhà, cho ta cảnh quan đẹp và cảm giác nhẹ nhàng. Trong nhà treo biếu tượng chú Dơi vừa có nghĩa cầu phúc, vừa có nghĩa cầu Tài.

Phù Dơi bằng vữa trát đặt trên cửa chính

2) Chữ Phúc

Người Trung Quốc thường treo chữ Phúc với tâm ý cầu mong có được phúc lớn. Chữ Phúc khi treo ngược là Phúc đáo, nghĩa là Phúc đến (Hình 7.37a). Ở các nhà hàng người ta treo chữ Phúc ngược ở cửa ra vào để hàm ý cảm ơn quý khách đã mang Phúc đến cho chúng tôi. Thật là lối chơi chữ đầy tính văn hoá ý nhị.

Nhà có đám cưới, người ta gắn chừ Phúc ngược với câu đối bên công nhà với hàm ý cảm ơn khách đến nhà đã mang Phúc đến cho chúng tôi! Một nhà cưới con vào đầu mùa xuân, lại mời khách đến nhà ăn tiệc vào buổi chiều, đã dán câu đối hai bên cống với chừ Phúc thuận và ngược như hình 7.37b. Hàm ý cám ơn khách đến dự tiệc là đã mang Phúc đến cho nhà chúng tôi. Bạn hãy đọc câu đối này từ cột phải trước cột trái sau (Ý nhị thế mà mấy ai hiểu cho hàm ý sâu xa của cách chơi chữ này!).

Câu đối mừng đám cưới với chữ Phúc thuận ngược

Chuyện kể rằng thuở thiếu thời nhà Hoà Thân (một mệnh quan triều đình từ thời vua Khang Hy) rất nghèo, thậm chí không có đủ vài lạng bạc đế mua lại chức quan nhỏ do cha truyền lại. Sau được cha vợ giúp mới có tiền để bước vào quan trường. Đến đời vua Ung Chính, ông trở thành một vị quan dưới một người trên vạn người. Ông ta giàu đến nỗi sau khi bị vua Càn Long buộc tội chết vì phạm trọng tội, người ta rất ngạc nhiên là tài khoản bị tịch thu của ông gấp nhiều lần ngân khố của Nhà vua. Tội như thế đáng chu di tam tộc, nhưng chỉ có một mình Hoà Thân phải chết, còn dòng họ vẫn yên ổn.

Trong nhà Hoà Thân có xây một ngọn núi xếp bằng đá tảng, trên núi có sân chơi tiêp khách. Sau khi Hòa Thân chêt, người ta khảo sát ngọn núi đá này và thấy trong núi đã bí mật giữ 2 vật báu, đó là con Tỳ hưu bằng ngọc phi thúy xanh và chừ Phúc do vua Khang Hy tự tay viết để tặng mẹ nhân ngày sinh nhật Bà thượng thọ . Chữ Phúc này là chừ Phúc đặc biệt quý vì vua Khang Hy đã bỏ ra 3 ngày đêm suy nghĩ đê viết chữ này. Đứng ở mồi góc độ nhìn chữ Phúc sẽ có một ý nghĩa riêng. Hòa Thân đã gắn chữ Phúc này vào đá Hồng ngọc và giấu trong núi đá đó. Con Tỳ hưu đã bị tịch thu, nhưng không thể đập đá lấy lại chữ Phúc, vì như thế thì Phúc tan. Chữ Phúc lại do chính vua Khang Hy viết nên động đến là phạm thượng. Vì vậy tượng chữ Phúc được để lại cho nhà Hoà Thân. Người đời sau nghĩ rằng có lẽ vì có chữ Phúc này mà Hòa Thân chỉ phải chết một mình, tránh được tội chu di. Neu quả đúng là như thế thì việc tôn thờ chữ Phúc cũng có ý nghĩa lắm chứ?

Chữ Phúc trong tiếng Hán có nghĩa rất rộng: sức khỏe, trường thọ, giàu sang, đông con cháu, danh tiếng, may mắn…

3) Chữ Hỷ

Chữ Hỷ có ý nghĩa là vui vẻ. Nhà gặp chuyện vui như bổng lộc, bội thu, thăng chức, có con… Ghép 2 chữ Hỷ thành chữ Song Hỷ II là một chừ quen thuộc, chắc ai cũng biết. Ở Trung Quốc và Việt Nam nhà có đám cưới không thể thiếu chữ này. Chữ này được đán lên với tâm ý cầu Phúc lớn.

4) Phúc Lộc Thọ

Phù Phúc Lộc Thọ dùng khá phổ biến ở Việt Nam và Trung Quốc. Hàm ý là cầu được phúc lớn, có tài lộc và trường thọ. Phù này có nhiều loại hình khác nhau: có thể là tượng bằng các chất liệu khác nhau, có thể phù tranh hay phù chữ viết (hình 7.39).

Phù Phúc Lộc Thọ

Phù Phúc Lộc Thọ có sự tích kể về ba người đại diện thuộc đời Đường Trung Quốc như sau:

– Phúc là kể về ông Đậu Vũ Quan, có danh cầu dương giáo ngũ tử, sống ở núi Yên Sơn Trung Quốc. Nhà có phúc lớn, có 5 người con trai, cả 5 đều thi đồ làm quan;
– Lộc là kể về ông Quách Tử Nghỉ, ngũ đại đồng đường, lộc đủ nuôi 5 đời ở cùng 1 nhà, ăn cũng 1 mâm;
– Thọ là kể về ông Đông Phương Sóc, từ quan về ở núi, sống đến 270 tuổi. Phường tuồng trước đây vần thờ ông này trên sân khấu.

Về sau người đời làm ra tượng 3 ông trên để trong nhà, cầu mong được như thế. cầu mà được Phúc Lộc Thọ như trên thì người đời tiếc gì mà không cầu! Tuy nhiên, cũng không nên tham vọng quá, vì tham vọng sẽ trở nên ích kỷ, lại trái với tâm cầu, thì cầu lại không được.